Vai trò của lãnh đạo CNTT trong kỷ nguyên AI vào những năm tới

Trong nhiều năm qua, các giám đốc CNTT - CIO thường nói về việc hỗ trợ hoạt động kinh doanh, nhưng theo dự đoán các chuyên gia, vai trò này sẽ sớm chuyển sang việc điều phối cách thức vận hành của doanh nghiệp.

Ngày nay, CIO đang hỗ trợ tổ chức thực hiện đồng thời quá trình chuyển đổi về công nghệ, vận hành và văn hóa Nhưng đến năm 2029, phần lớn nền tảng đó sẽ được thiết lập hoàn chỉnh. Vai trò này sẽ ngày càng tập trung vào việc điều phối một doanh nghiệp vận hành dựa trên trí tuệ nhân tạo, nơi AI được tích hợp sâu vào quy trình làm việc, quá trình ra quyết định và các hoạt động kinh doanh. CIO sẽ dành nhiều thời gian hơn để định hình chiến lược kinh doanh, sự phát triển của lực lượng lao động và các nguồn lợi thế cạnh tranh mới. Dự đoán, vai trò này sẽ ít tập trung vào việc triển khai công nghệ mà chuyển sang hỗ trợ tổ chức hình dung lại cách con người và các hệ thống thông minh phối hợp làm việc để tạo ra giá trị trong Kỷ nguyên Trí tuệ.

Theo đó, chúng ta đang bước vào giai đoạn mà AI định hình lại cách đưa ra quyết định, cách thực hiện công việc và cách thức vận hành của các tổ chức. Cũng giống như các làn sóng công nghệ trước đây đã thay đổi cách thức hoạt động của doanh nghiệp, AI đang tạo ra những cơ hội mới để CIO đóng vai trò là những nhà lãnh đạo kinh doanh chiến lược và người định hình doanh nghiệp, thay vì chỉ đơn thuần là người vận hành công nghệ.

Những lãnh đạo CNTT kỳ cựu có lẽ sẽ không cảm thấy ngạc nhiên trước những điều này. Bất kỳ ai theo dõi lĩnh vực này trong khoảng một thập kỷ qua đều nhận thấy vai trò của CIO đã chuyển dịch theo hướng chú trọng nhiều hơn vào chiến lược kinh doanh. Những người có thâm niên hơn 20 năm trong nghề còn chứng kiến sự thay đổi toàn diện của vị trí này: từ vai trò quản lý vận hành cấp cao tập trung vào các quyết định kỹ thuật trở thành một vị trí lãnh đạo chủ chốt có tầm ảnh hưởng như hiện nay.

Giờ đây, khi các tổ chức đang xây dựng kế hoạch chiến lược cho giai đoạn ba năm tới, chính những nhà lãnh đạo này dự báo sẽ có thêm nhiều thay đổi đối với vai trò này. Họ nhận định rằng CIO vào năm 2029 sẽ không chỉ đóng vai trò hỗ trợ phương thức vận hành kinh doanh, mà còn trực tiếp định hình các sản phẩm, dịch vụ, hoạt động cũng như cách thức tạo ra giá trị của tổ chức.

Yếu tố thay đổi cuộc chơi

CIO của tương lai sẽ rất khác biệt, không chỉ là sự thay đổi dần dần, mà là một bước chuyển mình thực sự. Đây chính là yếu tố thay đổi cuộc chơi. Theo đó, AI là động lực chính – nếu không muốn nói là toàn bộ – thúc đẩy sự thay đổi trong vị trí CIO. Lý do bởi, hơn bất kỳ công nghệ nào trong quá khứ, AI đang thay đổi cả những gì doanh nghiệp có thể cung cấp lẫn phương thức cung cấp các sản phẩm, dịch vụ đó. AI đang định hình lại các mô hình kinh doanh và, thẳng thắn mà nói, là cả những ngành công nghiệp. Vì vậy, ngày nay, vấn đề không chỉ nằm ở việc triển khai giải pháp cho các vấn đề hiện hữu, mà là làm thế nào để sử dụng AI nhằm chuyển đổi mô hình kinh doanh hoặc cả một ngành công nghiệp.

Nhiệm vụ kiến tạo sự thay đổi cho tổ chức hay chính ngành công nghiệp đó khác biệt hoàn toàn so với việc tái thiết kế một quy trình đơn thuần. Chính vì thế, vai trò của CIO phản ánh rõ nét bước chuyển mình, hay “yếu tố thay đổi cuộc chơi”.

CIO sẽ phải xác định cách tận dụng công nghệ để tạo ra cuộc cách mạng trong việc tương tác với người tiêu dùng, chuyển đổi hoạt động tiếp thị, tạo sự khác biệt cho sản phẩm và công ty, cũng như thay đổi phương thức cung cấp dịch vụ. Đồng thời, CIO cần sử dụng AI để cải tiến quy trình vận hành nội bộ nhằm mang lại biên lợi nhuận tốt hơn cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh công nghệ đang tác động mạnh mẽ đến kinh doanh theo cách chưa từng có tiền lệ, CEO mong muốn có một đối tác kinh doanh đồng hành thực sự thấu hiểu điều này.

Tuy nhiên, trách nhiệm mới này sẽ không thay thế những nhiệm vụ truyền thống vốn thuộc phạm vi quản lý của CIO. Họ vẫn cần phải là những chuyên gia công nghệ để hiểu rõ cách triển khai công nghệ hiệu quả nhất nhằm tạo lợi thế kinh doanh. CIO vẫn sẽ chịu trách nhiệm triển khai và duy trì môi trường CNTT. Và như thực tế hiện nay, hiệu quả công việc của họ vẫn sẽ được đánh giá dựa trên khả năng xây dựng và vận hành một bộ phận CNTT hỗ trợ đắc lực cho hoạt động kinh doanh, có khả năng thích ứng linh hoạt với các nhu cầu thay đổi, đồng thời đảm bảo tính hiệu quả, năng suất và an toàn bảo mật.

Những kỹ năng cần thiết để thành công

Chuyên gia nhận định: Làm CIO là công việc đầy cam go, nhất là trong kỷ nguyên của các tác nhân thông minh (agentic era) hiện nay với những kỳ vọng đặt ra là vô cùng lớn.Để đáp ứng các yêu cầu của vai trò này ở hiện tại và tương lai, CIO cần phải tái định hình bản thân một lần nữa.

Theo đó, CIO cần sở hữu năng lực xuất sắc về kỹ thuật, tư duy chiến lược, khả năng lãnh đạo, tầm ảnh hưởng, quản lý tài chính và giao tiếp; bên cạnh đó là các kỹ năng quản lý nhân sự và quản lý sự thay đổi để giúp nhân viên thích nghi với môi trường làm việc có sự hiện diện của cả con người lẫn các tác nhân thông minh. Những CIO thành công nhất sẽ là người kết hợp được sự am hiểu sâu sắc về kỹ thuật với năng lực lãnh đạo kinh doanh và kỹ năng quản lý sự thay đổi lấy con người làm trung tâm.

Các kỹ năng then chốt bao gồm:

• Tinh thần ham học hỏi không ngừng: CIO cần liên tục học hỏi, có khả năng thử nghiệm, tiếp thu kiến thức và nhanh chóng điều chỉnh quy trình.

• Ra quyết định dựa trên giá trị: CIO cần phân biệt được đâu là cơ hội tạo ra giá trị kinh doanh thực sự và đâu chỉ là những yếu tố gây nhiễu – và trong nhiều trường hợp, phải thực hiện điều này một cách nhanh chóng.

• Tầm nhìn và sự am hiểu về kinh doanh: CIO cần có khả năng chuyển đổi các giải pháp công nghệ thành giá trị kinh doanh – một năng lực vốn đã rất được coi trọng hiện nay.

• Lãnh đạo con người và tổ chức: Khi các hệ thống thông minh ngày càng gắn liền với công việc thường nhật, yếu tố tạo nên sự khác biệt chính là khả năng giúp nhân sự thích nghi, phát triển kỹ năng mới và làm việc hiệu quả cùng các công nghệ mới. Thành công sẽ phụ thuộc vào năng lực lãnh đạo, văn hóa và khả năng thay đổi tổ chức nhiều không kém gì bản thân công nghệ.

Với phạm vi trách nhiệm của CIO đang không ngừng thay đổi như vậy, khi chúng ta chuyển từ Kỷ nguyên Kỹ thuật số sang Kỷ nguyên Trí tuệ, vai trò này không còn quá chú trọng vào bản thân công nghệ nữa, mà tập trung nhiều hơn vào việc giúp các tổ chức hiểu rõ ý nghĩa của những thay đổi công nghệ đối với chiến lược, hoạt động đầu tư, nhân tài, quy trình vận hành và lợi thế cạnh tranh.