Yêu cầu doanh nghiệp FDI ngành điện tử mở rộng nhà cung cấp Việt Nam

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 481/TB-VPCP ngày 14/9/2026 kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại buổi làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam và một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn ngành điện tử, bán dẫn.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại thông báo là yêu cầu đối với các doanh nghiệp FDI trong quá trình phát triển hệ sinh thái điện tử tại Việt Nam.

Theo đó, Phó Thủ tướng yêu cầu doanh nghiệp FDI phải chủ động tham gia phát triển hệ sinh thái điện tử tại Việt Nam, mở rộng danh sách nhà cung cấp Việt Nam; chia sẻ tiêu chuẩn, quy trình quản lý chất lượng, đào tạo nhân lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp trong nước phải tiếp tục chủ động nâng cấp năng lực, nhất là về công nghệ, quản trị chất lượng, tự động hóa, chuyển đổi số, R&D và nhân lực.

Mục tiêu là từng bước chuyển từ các công đoạn có giá trị gia tăng thấp sang sản xuất linh kiện, vật liệu và các khâu có hàm lượng công nghệ cao hơn.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu gắn chặt nhập khẩu với sản xuất và xuất khẩu; sử dụng hiệu quả nguyên liệu, máy móc, thiết bị nhập khẩu, nâng cao năng suất và hiệu quả sử dụng đầu vào, bảo đảm nhập khẩu thực sự tạo ra năng lực sản xuất, giá trị gia tăng và kim ngạch xuất khẩu tại Việt Nam.

Doanh nghiệp được yêu cầu đẩy mạnh R&D, đổi mới và làm chủ công nghệ, ưu tiên các lĩnh vực có tiềm năng như thiết kế vi mạch, đóng gói - kiểm thử, linh kiện và vật liệu điện tử, thiết bị điện tử, tự động hóa, AI, máy chủ và thiết bị phục vụ trung tâm dữ liệu.

Đồng thời, doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm quy định về xuất xứ, hải quan và thương mại quốc tế; không để xảy ra chuyển tải bất hợp pháp hoặc lợi dụng Việt Nam để né tránh biện pháp phòng vệ thương mại.

Giá trị gia tăng nội địa còn hạn chế

Những yêu cầu trên được đưa ra trong bối cảnh cơ quan quản lý chỉ ra một số vấn đề của ngành điện tử.

Theo số liệu thống kê do Bộ Công Thương báo cáo, giá trị nhập khẩu linh kiện, nguyên vật liệu, thiết bị đầu vào lớn hơn nhiều so với giá trị xuất khẩu trong cùng kỳ, phát sinh hiện tượng nhập siêu cục bộ ở nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện và ở một số doanh nghiệp.

Ngành cũng vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung linh kiện, nguyên vật liệu và công nghệ từ nước ngoài, trong khi giá trị gia tăng nội địa còn hạn chế. Doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng còn thấp.

Theo Phó Thủ tướng, đây là vấn đề cần được các bộ, ngành quan tâm giải quyết đồng bộ, kịp thời nhằm nâng cao năng lực nội tại, tính tự chủ và sức chống chịu của ngành điện tử trước biến động thương mại quốc tế; thúc đẩy xuất khẩu ngành điện tử, bán dẫn và góp phần hạn chế nhập siêu trong những tháng cuối năm 2026.

Để triển khai các giải pháp phát triển thương mại cân bằng, bền vững, Bộ Công Thương được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và hiệp hội làm việc với các doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, nhất là doanh nghiệp nhập siêu lớn.

Các bên phải làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu, mức độ phục vụ sản xuất, xuất khẩu để có giải pháp phù hợp, đẩy nhanh hoạt động sản xuất, xuất khẩu sản phẩm. Nhiệm vụ này phải hoàn thành trong tháng 9/2026.

Riêng những doanh nghiệp có kim ngạch nhập khẩu, nhập siêu lớn cũng được yêu cầu chủ động làm việc với Bộ Công Thương, các địa phương và hiệp hội để làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu và mức độ đóng góp cho sản xuất, xuất khẩu.

Các doanh nghiệp này đồng thời phải xây dựng kế hoạch nâng cao giá trị gia tăng, phát triển nhà cung cấp trong nước và từng bước cải thiện cán cân thương mại.

Tìm cách tăng khả năng nội địa hóa

Một hướng xử lý khác được Chính phủ đặt ra là phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng khả năng tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng.

Bộ Công Thương được giao rà soát, cập nhật danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên cho ngành điện tử, tập trung vào các linh kiện, vật liệu có nhu cầu lớn và có khả năng nội địa hóa.

Cơ quan này cũng nghiên cứu cơ chế hỗ trợ theo chuỗi, theo sản phẩm thay cho hỗ trợ dàn trải, đơn lẻ; tăng cường cảnh báo sớm, hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với biến động thương mại quốc tế; hướng dẫn quy tắc xuất xứ, phòng vệ thương mại, tận dụng các FTA thế hệ mới và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cũng như nguồn cung đầu vào.

Đáng chú ý, Bộ Công Thương phải phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương và hiệp hội xây dựng chương trình kết nối, phát triển nhà cung cấp Việt Nam cho các tập đoàn điện tử, bán dẫn và công nghệ trong và ngoài nước theo từng chuỗi sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu của doanh nghiệp.

Đồng thời, Bộ Công Thương rà soát, báo cáo Thủ tướng việc thay thế Quyết định số 10/2017/QĐ-TTg về Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ. Nhiệm vụ này phải hoàn thành trong tháng 10/2026.

Cùng với đó, Bộ Tài chính được giao tổng hợp, rà soát, xử lý theo thẩm quyền các kiến nghị về ưu đãi thuế cho sản xuất linh kiện, vật liệu điện tử và công nghiệp hỗ trợ.

Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công Thương rà soát, đề xuất chính sách thuế phù hợp theo hướng vừa khuyến khích sản xuất trong nước đối với linh kiện, sản phẩm đã có khả năng sản xuất, vừa bảo đảm thuận lợi cho nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu mà trong nước chưa đáp ứng được.

Ngân hàng Nhà nước được giao nghiên cứu, ban hành theo thẩm quyền hoặc đề xuất chính sách tín dụng phù hợp cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ điện tử, doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số; tạo điều kiện tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng điện tử, bán dẫn.

Ở lĩnh vực công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ được yêu cầu ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ nền trong bán dẫn, vi mạch, vật liệu điện tử và tự động hóa.

Các nhiệm vụ phát triển công nghệ lõi được định hướng tập trung vào thiết kế vi mạch, vật liệu bán dẫn, đóng gói - kiểm thử, đồng thời gắn các chương trình khoa học, công nghệ trọng điểm với danh mục sản phẩm, linh kiện có khả năng nội địa hóa.