Các nhà lãnh đạo nghĩ gì về trí tuệ nhân tạo trong năm 2026?

Liệu các lãnh đạo doanh nghiệp vẫn lạc quan về AI? Ba năm sau khi ChatGPT ra mắt, giá trị từ các khoản đầu tư vào AI vẫn chưa thực sự rõ rệt và nỗi lo ngại một bong bóng AI ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, theo kết quả khảo sát thường niên về Lãnh đạo Dữ liệu và AI năm nay (AI & Data Leadership Executive Benchmark Survey), các công ty vẫn không hề nao núng. Hầu như mọi lãnh đạo tham gia khảo sát năm nay đều tin rằng AI là ưu tiên hàng đầu của tổ chức, có kế hoạch chi tiêu nhiều hơn cho lĩnh vực này và xác nhận rằng công ty của họ đang thu được giá trị kinh doanh có thể đo lường được từ các khoản đầu tư vào AI.

99% người tham gia khảo sát cho biết đầu tư vào dữ liệu và AI là ưu tiên hàng đầu của tổ chức.

Trong bối cảnh một số người đang đặt câu hỏi liệu AI có thực hiện được lời hứa chuyển đổi mạnh mẽ cho các doanh nghiệp hay không, cuộc khảo sát mang đến cái nhìn thoáng qua về triển vọng ở cấp độ cao nhất của doanh nghiệp. Hơn 100 giám đốc điều hành cấp cao về AI và dữ liệu từ các công ty thuộc Fortune 1000 và các thương hiệu hàng đầu toàn cầu đã tham gia vào cuộc khảo sát thường niên này, chỉ dành cho những người được mời, và nay đã bước sang năm thứ 15. 96% người trả lời khảo sát tự nhận mình là giám đốc điều hành cấp cao trong tổ chức.

Quan điểm rất tích cực của các nhà lãnh đạo này về AI có thể cho thấy rằng xu hướng này vẫn còn tiếp diễn - định giá cao của các nhà cung cấp AI, giá cổ phiếu tăng, sự bùng nổ trong xây dựng trung tâm dữ liệu và các sáng kiến nhằm chuyển đổi tổ chức xoay quanh khả năng của AI. Tuy nhiên, cuộc khảo sát cũng nêu bật những vấn đề dai dẳng liên quan đến sự thay đổi và sự sẵn sàng của con người và tổ chức để thực hiện những bước tiếp theo. Các tổ chức cần phải giải quyết được những vấn đề này trong những năm tới nếu họ hy vọng đạt được thành công lâu dài với AI.

Tiếp tục đầu tư vào AI và quản lý dữ liệu đang mang lại hiệu quả

Thật khó để tìm thấy những bằng chứng mạnh mẽ hơn về cam kết của doanh nghiệp đối với AI hơn những phản hồi từ cuộc khảo sát năm nay. Hầu như tất cả các nhà lãnh đạo tham gia đều cho biết công ty của họ có kế hoạch đầu tư hơn nữa vào AI, và họ cũng chỉ ra rằng đang thực hiện những thay đổi mang tính cấu trúc, báo hiệu rằng AI đang trở thành trọng tâm trong chiến lược của công ty.

Một dấu hiệu cho thấy điều này là các công ty ngày càng sẵn sàng chỉ định các lãnh đạo cấp cao để quản lý dữ liệu và AI: 90% các công ty báo cáo đã bổ nhiệm Giám đốc Dữ liệu (CDO), con số cao nhất từ trước đến nay. Đó là một bước nhảy vọt lớn so với 12% các công ty hàng đầu đã bổ nhiệm CDO trong cuộc khảo sát đầu tiên, và tăng 6% so với năm ngoái. Hơn nữa, 70% các công ty hiện nay cho rằng vai trò này đã được thiết lập vững chắc, một sự cải thiện đáng kể so với 48% các công ty có cùng quan điểm vào năm ngoái và gấp đôi so với 35,5% số người được hỏi có cùng quan điểm vào năm 2023. Ngoài ra, 38% các công ty khác báo cáo đã bổ nhiệm Giám đốc Trí tuệ Nhân tạo (Chief AI Officer - CAIO), và 52% số người được hỏi cho biết công ty của họ cần một CAIO hoặc người lãnh đạo AI tương đương.

Đáng chú ý, các công ty cũng đang bắt đầu gặt hái được thành quả từ các khoản đầu tư của mình.

Thứ nhất, việc áp dụng AI đang tăng tốc. Số lượng các công ty báo cáo rằng AI hiện đang được sử dụng rộng rãi trong sản xuất đã tăng từ 5% lên 39% chỉ trong hai năm, trong khi số lượng các công ty báo cáo đã triển khai AI ở mức độ hạn chế tăng từ 24% lên 54% trong cùng kỳ. Mặc dù vẫn còn nhiều điểm cần cải thiện trong việc triển khai AI trên quy mô lớn trong sản xuất, 94% số người được khảo sát cảm thấy họ đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm thuần túy, tăng từ chỉ 29% cách đây hai năm. Liên quan đến điều này, 93% các công ty được khảo sát báo cáo rằng sự quan tâm đến AI đã dẫn đến việc tập trung nhiều hơn vào dữ liệu – điều này không có gì đáng ngạc nhiên, vì các dự án AI thành công đều dựa trên dữ liệu vững chắc.

Các công ty cũng báo cáo rằng họ đang nhận thấy giá trị kinh doanh cao hoặc đáng kể từ các khoản đầu tư vào dữ liệu và AI: 54% cho biết như vậy trong năm nay, tăng từ 47% năm ngoái. Và tỷ lệ báo cáo ít hoặc không có giá trị kinh doanh đã giảm từ 19% xuống chỉ còn 8%. Đây là một dấu hiệu mạnh mẽ cho thấy sự tiến bộ, mang lại nhiều lý do để lạc quan hơn so với một số cuộc khảo sát gần đây được công bố rộng rãi, trong đó báo cáo rằng việc các tổ chức áp dụng AI tạo sinh mang lại ít giá trị.

Một dấu hiệu tích cực khác là tỷ lệ các tổ chức coi AI có trách nhiệm là một thành phần thiết yếu trong kế hoạch AI của họ ngày càng cao: 79% coi đây là ưu tiên hàng đầu của doanh nghiệp, tăng từ 69% năm ngoái. Sự tiến triển trong các sáng kiến AI có trách nhiệm cũng dường như đang diễn ra. Năm nay, 90% báo cáo cho biết các biện pháp bảo vệ và quản trị cho AI đã được thiết lập, tăng từ 62% hai năm trước. Trong khi 95% đồng ý rằng cần có các biện pháp bảo vệ và rào cản để quản trị AI, vẫn còn 5% không đồng ý. Chúng ta không chắc nhóm phản đối này đang nghĩ gì. Nhìn chung, dữ liệu và AI dường như đã được thể chế hóa khá nhiều ở thời điểm hiện tại.

Tuy nhiên, ngay cả khi chúng ta thấy nhiều dấu hiệu tích cực hơn cho thấy các công ty đang tìm ra hướng đi đúng đắn với AI trong năm nay, vẫn còn những vấn đề cần được giải quyết.

Mối quan hệ báo cáo vẫn chưa rõ ràng

Một vấn đề chưa được giải quyết trong lĩnh vực AI là mối quan hệ báo cáo đối với những người quản lý công nghệ này. Như đã đề cập ở trên, 38% các công ty đã bổ nhiệm Giám đốc AI (Chief AI Officer - CAIO). Nhưng vị trí này nên báo cáo cho ai trong tổ chức? Không có sự đồng thuận trong kết quả khảo sát. Quan điểm cho rằng CAIO nên báo cáo cho hoặc sáp nhập với CDO (Clinical Data Officer - CDO), nhưng mối quan hệ báo cáo đó chỉ được tìm thấy ở 30% số người tham gia khảo sát. Trong các tổ chức khác, AI báo cáo cho lãnh đạo kinh doanh (27%), lãnh đạo công nghệ (34%) hoặc lãnh đạo chuyển đổi (9%).

Có lẽ đó là dấu hiệu cho thấy sự phổ biến của AI khi nhiều bộ phận chức năng khác nhau muốn kiểm soát nó. Tuy nhiên, không chắc rằng sự thiếu đồng thuận này là điều tốt cho tổ chức. Sự nhầm lẫn về việc ai chịu trách nhiệm về AI có thể góp phần tạo nên nhận thức rộng rãi trong giới truyền thông và cộng đồng đầu tư rằng AI không tạo ra đủ giá trị.

Khía cạnh con người vẫn còn gây khó hiểu

Công nghệ AI có thể đang phát triển với tốc độ nhanh, nhưng con người thì không. Và sự mất kết nối là một trong những vấn đề chính mà các công ty đang phải đối mặt khi cố gắng áp dụng AI. Năm nay, 93% chỉ ra các vấn đề về con người như văn hóa và quản lý thay đổi là thách thức chính đối với việc áp dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo – tỷ lệ cao nhất từ trước đến nay trong cuộc khảo sát. (Năm 2023 và 2024 con số này chỉ dưới 80%, nhưng đã từng ở mức thấp 90% trong các cuộc khảo sát trước đó). Chỉ có 7% đổ lỗi cho công nghệ. Tuy nhiên, có bao nhiêu Giám đốc dữ liệu (CDO) dành 93% nỗ lực và ngân sách của mình để giải quyết các vấn đề về con người?

Có một số vấn đề cấp bách mà các CDO nên tập trung vào. Nỗi sợ mất việc làm đang gia tăng nhanh chóng, cùng với sự thiếu hụt nguồn lực để nâng cao và đào tạo lại kỹ năng cho nhân viên nhằm chuẩn bị cho AI. Nghi ngờ rằng đây sẽ là những vấn đề lớn nhất mà người lao động và nhà tuyển dụng phải đối mặt trong vài năm tới, và chúng có thể là trở ngại đáng kể đối với việc áp dụng AI một cách hiệu quả và rộng rãi. Một số chuyên gia AI khẳng định rằng các tổ chức lớn sẽ có thể sử dụng AI để làm được nhiều việc hơn với số lượng nhân viên ít hơn và dự đoán rằng mức độ mất việc làm có thể tương tự như mức độ mất việc làm sau cuộc khủng hoảng dịch vụ tài chính năm 2008 - 2009.

Những thách thức về khía cạnh con người cho thấy cần một hướng đi khác cho việc quản lý dữ liệu và AI. Một cách tiếp cận khả thi là hợp tác chặt chẽ hơn với các Giám đốc Nhân sự (CHR) để giải quyết khía cạnh con người của dữ liệu và AI. Một xu hướng là sáp nhập các chức năng Nhân sự và CNTT và bổ nhiệm một Giám đốc Nhân sự và Công nghệ Kỹ thuật số. Tuy nhiên, đây vẫn còn là vấn đề tranh luận. Một lựa chọn khác nữa là thiết lập năng lực quản lý văn hóa và thay đổi trong các chức năng CDO và AI.

Nhìn về phía trước

Mặc dù có một vài thách thức quan trọng mà chúng ta đã lưu ý, 83% số người được hỏi hiện tin rằng AI có khả năng trở thành công nghệ mang tính chuyển đổi mạnh mẽ nhất trong một thế hệ. Có rất nhiều sự lạc quan về công nghệ, với 97% nhà điều hành cho rằng về lâu dài, tác động tổng thể của AI sẽ có lợi. Những niềm tin lạc quan này cho thấy những người thúc đẩy chi tiêu cho AI cũng tích cực như các CEO của các nhà cung cấp đang bán sản phẩm này. Nếu các công ty tiếp tục chi tiêu và thu được giá trị từ AI, tiềm năng tăng trưởng liên quan đến AI có thể cao hơn và bền vững hơn so với chi tiêu cho internet trong bong bóng đầu những năm 2000.

Chúng ta chắc chắn hy vọng sự lạc quan này sẽ được chứng minh là đúng khi mọi chuyện kết thúc. Lịch sử đã cho thấy rằng công nghệ mới thường có thể gây ra sự phản kháng ban đầu, nhưng về lâu dài, xã hội và các tổ chức sẽ học cách áp dụng và hưởng lợi từ việc giới thiệu chúng.