Bùng nổ đầu tư vào AI đang đẩy lãi suất toàn cầu tăng cao

Cạnh tranh vốn tạo áp lực tăng lãi suất

Từ các loại chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu cho đến lưới điện và mạng lưới viễn thông, các chính phủ và doanh nghiệp đang đổ tiền vào những dự án liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến AI. Điều này một mặt đã tiếp thêm động lực cho nền kinh tế toàn cầu, những mặt khác lại đẩy chi phí vay vốn tăng cao.

Các nhà hoạch định chính sách từ những nền kinh tế lớn nhất thế giới, khi tập trung tại cuộc họp thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) ở Bangkok, đều nhìn nhận, sự bùng nổ đầu tư vào AI đang tạo ra những áp lực lạm phát mới.

“Nếu bạn là một nhà hoạch định chính sách tại ngân hàng trung ương... bạn phải nhìn nhận đây như một cú sốc”, Chủ tịch Fed Kevin Warsh phát biểu. “Rõ ràng là nó đang tác động đến phía cầu của nền kinh tế trước khi kịp tác động đến phía cung”.

Bên cạnh đó, sự bùng nổ đầu tư vào AI còn dẫn tới một hệ luỵ: nhu cầu về vốn quá lớn và cạnh tranh nguồn vốn tất yếu sẽ đẩy lãi suất tăng.

“Đang có một cuộc cạnh tranh giành nguồn vốn trên phạm vi toàn cầu”, Martins Kazaks - một nhà hoạch định chính sách tại NHTW châu Âu (ECB) chia sẻ với Reuters. “Đầu tư vào AI chính là một trong những yếu tố then chốt đẩy chi phí vốn tăng lên”.

Đối với các nhà hoạch định chính sách NHTW, điều này hàm ý rằng mức lãi suất cần thiết để giữ cho nền kinh tế ổn định – được gọi là “R-star” (lãi suất trung tính) – có thể đang tăng lên.

“Vấn đề hiện nay trong việc tính toán R-star là các 'ngôi sao' đang bị che khuất bởi những đám mây, mà các đám mây này lại vô cùng dày đặc”, Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Nam Phi Lesetja Kganyago nhận định. “Chúng ta biết rằng R-star đang ở mức cao hơn, nhưng không rõ cao đến mức nào”.

Một mức lãi suất trung tính cao hơn đồng nghĩa với việc cùng một mức lãi suất thực tế sẽ ít mang tính thắt chặt hơn so với suy nghĩ trước đây. “Có lẽ nhìn chung, lãi suất sẽ cao hơn một chút”, Huw Pill - Chuyên gia kinh tế trưởng tại NHTW Anh cho biết.

Trong khi đó, NHTW Nhật Bản (BOJ) đã viện dẫn nhu cầu liên quan đến AI là một trong những yếu tố thúc đẩy các đợt tăng lãi suất gần đây của họ, với lập luận rằng áp lực giá cả bắt nguồn từ đầu tư đã trở nên lan rộng và dai dẳng hơn.

Các nhà kinh tế dự báo, NHTW Anh sẽ tăng lãi suất trong cuộc họp tiếp theo vào ngày 5/11. Còn NHTW châu Âu và Fed đều đã tăng lãi suất vào tháng 9, và thị trường hiện cũng đã dự tính về một đợt tăng lãi suất nữa từ cả hai cơ quan này vào tháng 12.

Thời kỳ tiền rẻ không còn và những rủi ro

Triển vọng về chi phí vay mượn cao hơn đang đặt ra thách thức cho các chính phủ, đặc biệt là tại các nền kinh tế có mức vay nợ lớn, vốn đã tích lũy trong suốt những năm lãi suất duy trì gần mức bằng không.

Hệ quả là lợi suất trái phiếu chính phủ đã tăng trên toàn cầu. Thậm chí trong những tuần gần đây, một số loại trái phiếu đã đạt đến mức chưa từng thấy kể từ trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008.

Khu vực đồng euro, đặc biệt là Pháp – quốc gia đang gánh khoản nợ lớn – được xem là đối tượng đặc biệt dễ bị tổn thương. Trong khi đó giá năng lượng tăng cao trên toàn cầu xuất phát từ chiến sự tại Trung Đông càng làm trầm trọng thêm áp lực lạm phát và gây sức ép lên tài chính công.

“Có những hoàn cảnh đặc thù khiến một số quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề hơn, chẳng hạn như trường hợp của Pháp”, Chủ tịch NHTW châu Âu Christine Lagarde phát biểu tại một sự kiện của CNN ở Bangkok. “Đối với quốc gia này, giải pháp tiên quyết và quan trọng nhất nằm ngay tại chính nước Pháp, thông qua các chính sách tài khóa”.

Ngay cả Mỹ, quốc gia đang hưởng lợi từ một làn sóng đầu tư AI ngày càng lan rộng, song Chủ tịch Fed Kevin Warsh cũng cảnh báo rằng quá trình chuyển đổi này có thể “gặp nhiều chông gai”, khi các nhà đầu tư, doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách phải vật lộn với một công nghệ mà hiện vẫn chưa rõ ai sẽ là người chiến thắng cuối cùng.

Một số đồng nghiệp của ông từ nhóm các nền kinh tế lớn G20 cũng nhận định rằng, chỉ cần một sự điều chỉnh nhỏ trong kỳ vọng lợi nhuận lạc quan – vốn đang là nền tảng cho các khoản đầu tư vào AI – cũng có thể gây ra những biến động dữ dội trên thị trường. Điều này đã phần nào được minh chứng qua đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ tại châu Á trong tuần này.