Tăng trưởng GDP năm 2026 có thể đạt hai con số?

Xuất hiện những nền tảng để tăng tốc

Sau 6 tháng, GDP tăng 8,18%. Để tăng trưởng cả năm đạt 10%, nền kinh tế phải tăng tốc mạnh trong nửa cuối năm. Nếu GDP quý III tăng khoảng 10,5 - 11%, quý IV vẫn phải tăng khoảng 12% hoặc cao hơn. Đây là mức tăng đáng kể so với hai quý đầu năm. Tuy nhiên, diễn biến 8 tháng cho thấy một số động lực quan trọng của nền kinh tế đang mạnh lên, tạo thêm dư địa cho tăng trưởng trong những tháng cuối năm.

Sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng cao. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 8 tăng 14,4% so với cùng kỳ. Tính chung 8 tháng, IIP tăng 11,9%, mức cao nhất của cùng kỳ trong nhiều năm. Đáng chú ý, sản xuất công nghiệp tăng tại cả 34 địa phương, cho thấy đà tăng không chỉ tập trung ở một số trung tâm công nghiệp.Kết quả này tiếp nối xu hướng tích cực từ nửa đầu năm, khi IIP 6 tháng tăng 10,8%. Như vậy, sản xuất công nghiệp trong tháng 7 và 8 tiếp tục duy trì tốc độ cao sau quý II.

Hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục tăng mạnh. Tính chung 8 tháng, xuất khẩu tăng 22,4%, trong khi nhập khẩu tăng 35,3% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, hơn 94% kim ngạch nhập khẩu thuộc nhóm tư liệu sản xuất và máy móc thiết bị, cho thấy nhu cầu đầu vào cho sản xuất, tích luỹ trong những tháng tới ở mức cao.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến cán cân thương mại 8 tháng nhập siêu 20,46 tỷ USD. Đây là yếu tố cần lưu ý bởi xuất khẩu ròng có thể làm giảm đóng góp vào tăng trưởng GDP về mặt hạch toán, dù nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu sản xuất có thể tạo thêm nguồn lực cho sản xuất trong các kỳ tiếp theo.

Đầu tư cũng đang được đẩy nhanh. Giải ngân vốn đầu tư từ ngân sách 8 tháng tăng 18,5% so với cùng kỳ. Vốn FDI thực hiện đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12%. Đây là những dòng vốn trực tiếp đi vào nền kinh tế, có khả năng tạo thêm động lực cho xây dựng, sản xuất và các ngành liên quan trong những tháng cuối năm.

Ở phía cầu trong nước, tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình tiếp tục cải thiện. Trong 6 tháng đầu năm, chỉ tiêu này tăng 9,48%; riêng quý II tăng 9,94%, cao hơn quý I, cho thấy sức cầu hộ gia đình có xu hướng mạnh lên. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng sau loại trừ yếu tố giá tăng 7,6% trong 8 tháng. Diễn biến về khoảng cách giữa tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ với tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình của quý I, quý II và 6 tháng cho thấy sức cầu trong nước có thể tiếp tục là một động lực hỗ trợ tăng trưởng quý III.

Nhìn tổng thể, các chỉ báo về sản xuất công nghiệp, đầu tư và tiêu dùng cuối cùng đang cho thấy những chuyển động tích cực, tạo điều kiện để nền kinh tế tăng tốc trong nửa cuối năm. Tuy nhiên, khoảng cách từ mức tăng GDP 8,18% của 6 tháng đến mục tiêu hai con số cả năm vẫn rất lớn. Để thu hẹp khoảng cách này, các động lực hiện có không chỉ phải duy trì mà còn cần tăng tốc mạnh hơn trong hai quý cuối năm.

Ba việc nên làm ngay

Điều quan trọng trước hết là củng cố niềm tin của doanh nghiệp. Muốn GDP tăng trưởng hai con số, không thể chỉ trông chờ vào đầu tư công hay khu vực FDI hoặc nới lỏng tín dụng. Doanh nghiệp trong nước phải mạnh dạn đầu tư, mở rộng sản xuất, tuyển thêm lao động và tăng công suất. Niềm tin của doanh nghiệp vì thế trở thành một biến số quan trọng của tăng trưởng.

Doanh nghiệp chỉ quyết định mở thêm nhà máy, mua máy móc hay tuyển thêm lao động khi có thể dự tính tương đối rõ về chi phí, thuế, thị trường, tỷ giá, lãi suất và môi trường pháp lý. Vì vậy, cần tiếp tục xây dựng môi trường kinh doanh ổn định và có khả năng dự đoán. Có thể tập trung vào bốn nguyên tắc: hạn chế thay đổi chính sách đột ngột; tăng tính minh bạch và thống nhất trong thực thi; tiếp tục giảm chi phí tuân thủ; bảo đảm sự ổn định cần thiết đối với các dự án đầu tư dài hạn. Đặc biệt, những thay đổi liên quan đến thuế, hóa đơn, chi phí được khấu trừ, tiêu chí xác định doanh thu hay nghĩa vụ của hộ kinh doanh và doanh nghiệp cần được thông tin sớm, có lộ trình và thời gian chuyển tiếp phù hợp.

Trụ cột thứ hai là đẩy nhanh giải ngân đầu tư công. Những tháng cuối năm cần giải ngân nhanh, đúng dự án và tạo ra khối lượng kinh tế thực. Những dự án đã đủ điều kiện cần được ưu tiên tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, vật liệu và thanh toán. Với những dự án khó có khả năng hấp thụ vốn theo kế hoạch, có thể kịp thời điều chuyển nguồn lực sang các dự án có tiến độ và khả năng thực hiện tốt hơn.

Nếu thực hiện hiệu quả, đầu tư công có thể phát huy vai trò “vốn mồi”: hạ tầng được đầu tư, không gian và cơ hội kinh doanh mở rộng, doanh nghiệp tăng đầu tư, từ đó thúc đẩy sản xuất, việc làm, thu nhập và tiêu dùng. Đây mới là hiệu ứng lan tỏa quan trọng của đầu tư công đối với tăng trưởng.

Thứ ba, cần thúc đẩy đồng thời sản xuất và tiêu dùng. Trong bối cảnh xuất khẩu duy trì mức tăng cao, việc tiếp tục đa dạng hóa thị trường, khai thác các hiệp định thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đơn hàng mới có thể tạo thêm dư địa cho sản xuất. Ở thị trường trong nước, sức cầu cần được củng cố thông qua việc làm, thu nhập và giảm các chi phí thiết yếu của người dân.

Sản xuất và tiêu dùng có quan hệ chặt chẽ với nhau. Khi doanh nghiệp nhìn thấy thị trường và sức cầu đủ lớn, họ có thêm động lực đầu tư, tăng công suất và tuyển dụng lao động. Ngược lại, sản xuất mở rộng tạo thêm việc làm và thu nhập, qua đó tiếp tục hỗ trợ tiêu dùng. Nếu vòng quay này được thúc đẩy, tăng trưởng có thể tạo thêm động lực từ chính khu vực kinh tế trong nước.

Với những tín hiệu tích cực từ sản xuất, đầu tư và thương mại, cơ hội hướng tới tăng trưởng GDP hai con số trong năm 2026 vẫn còn, dù yêu cầu đặt ra cho những tháng cuối năm là rất cao. Điều quan trọng là chuyển những tín hiệu tích cực của nền kinh tế thành quyết định đầu tư, mở rộng sản xuất và tiêu dùng thực tế. Khi niềm tin của doanh nghiệp được củng cố, đầu tư công tạo được sức lan tỏa và sức cầu tiếp tục cải thiện, nền kinh tế sẽ có thêm nền tảng để tăng tốc.