Làm giả dữ liệu bằng AI có thể bị cấm làm khoa học vĩnh viễn

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Quyết định số 2557/QĐ-BKHCN ban hành hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, trong đó có việc sử dụng AI, Báo Chính phủ đưa tin.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của hướng dẫn là đưa ra nguyên tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Điều 16 quy định rõ: Không sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo dữ liệu giả, ảnh giả hoặc tài liệu tham khảo không có thật. Không sử dụng tài liệu do trí tuệ nhân tạo tạo ra chưa kiểm chứng làm tài liệu tham khảo.

Cung cấp đầy đủ tên công cụ, phiên bản, phạm vi sử dụng trí tuệ nhân tạo được sử dụng trong quá trình nghiên cứu khoa học; ghi rõ các nội dung nghiên cứu được hoàn toàn tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo. Không đưa dữ liệu mật/chưa công bố lên nền tảng trí tuệ nhân tạo trái quy định pháp luật.

Ngoài ra, hướng dẫn cũng nêu rõ hành vi vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp có nhiều mức độ khác nhau và có thể do lỗi vô ý hoặc lỗi cố ý của người vi phạm.

Cụ thể, Điều 3 của Hướng dẫn quy định hàng loạt hành vi bị xem là vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp. Trong đó bao gồm ngụy tạo dữ liệu, kết quả nghiên cứu; giả mạo dữ liệu; đạo văn dưới mọi hình thức; ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ tác giả có đóng góp thực sự...

Không chỉ dừng lại ở các vi phạm liên quan trực tiếp đến dữ liệu và công bố khoa học, hướng dẫn còn liệt kê nhiều hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp như che giấu rủi ro gây hậu quả nghiêm trọng; truyền bá thông tin sai sự thật; tiết lộ dữ liệu nhạy cảm; sử dụng kinh phí, thiết bị nghiên cứu cho mục đích cá nhân...

Đặc biệt, hành vi ngụy tạo dữ liệu, đạo văn, che giấu xung đột lợi ích hoặc làm sai lệch bản chất nghiên cứu là những hành vi vi phạm nghiêm trọng liêm chính khoa học.