Gửi bình luận
Viện Chiến lược Phát triển Kinh tế số
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp trầm lắng trong quý III/2026 khi giá trị phát hành giảm 26% so với quý trước, trong khi lãi suất phát hành tiếp tục xu hướng tăng ở tất cả các nhóm ngành.
Theo báo cáo mới đây của S&I Ratings, thị trường trái phiếu doanh nghiệp ghi nhận 153 đợt phát hành thành công trong quý III, với tổng giá trị 179.400 tỷ đồng, giảm 26% so với quý II. Diễn biến này tương tự năm 2025, khi hoạt động phát hành tăng mạnh trong quý II sau giai đoạn trầm lắng đầu năm, trước khi điều chỉnh trở lại trong quý III.
So với cùng kỳ năm trước, giá trị phát hành quý III tăng 7,8%, trong khi mức tăng lũy kế 9 tháng đầu năm đạt 6,7%.
Đáng chú ý, kênh phát hành ra công chúng ghi nhận kết quả tích cực, với 16 đợt phát hành thành công trong quý III, tổng giá trị 31.600 tỷ đồng, tăng 55% so với cùng kỳ và là mức cao nhất từ trước đến nay. Các ngân hàng thương mại tiếp tục chiếm ưu thế trong kênh phát hành này, với 8/16 đợt phát hành. Giá trị mỗi đợt chủ yếu dao động từ 1.000-3.000 tỷ đồng, riêng Agribank phát hành thành công 15.000 tỷ đồng.
Lũy kế 9 tháng đầu năm, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành đạt 464.100 tỷ đồng. Trong cùng kỳ, giá trị trái phiếu đáo hạn đạt 132.800 tỷ đồng, tăng 5,7%, còn giá trị mua lại trước hạn đạt 228.600 tỷ đồng, giảm 4,5%. Giá trị phát hành ròng theo báo cáo đạt 102.600 tỷ đồng.
Tính đến cuối tháng 9/2026, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành đạt khoảng 1,54 triệu tỷ đồng, tăng 7,1% so với cuối năm 2025.
TheoS&I Ratings, sau khi tăng đột biến trong quý II, hoạt động phát hành trái phiếu của nhóm bất động sản đã điều chỉnh trong quý III. Số đợt phát hành thành công giảm từ 43 xuống 21 đợt, trong khi tổng giá trị phát hành giảm 55% so với quý trước.
Diễn biến này chủ yếu chịu ảnh hưởng từ sự thay đổi trong hoạt động huy động vốn của các nhóm doanh nghiệp lớn. Giá trị phát hành của nhóm Vingroup giảm từ 61.000 tỷ đồng trong quý II xuống 16.000 tỷ đồng trong quý III. Trong khi đó, nhóm Masterise duy trì mức phát hành 23.500 tỷ đồng trong quý III.
Nhóm phân tích này cho biết hai nhóm doanh nghiệp này thường chiếm tới 80% tổng giá trị phát hành của nhóm bất động sản, qua đó có ảnh hưởng lớn đến kết quả chung của toàn ngành.
Dù giảm mạnh so với quý trước, giá trị phát hành trái phiếu bất động sản trong quý III vẫn tăng 27% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung 9 tháng đầu năm, mức tăng đạt 121%.
S&I Ratings nhận định, thị trường bất động sản gặp khó khăn trong bối cảnh lãi suất tăng cao, tác động đến lộ trình triển khai dự án và chi phí vốn của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhu cầu vốn lớn để phát triển các dự án sẽ tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp bất động sản huy động vốn qua kênh trái phiếu trong thời gian tới.
Ở nhóm ngân hàng, tổng giá trị phát hành trái phiếu trong quý III đạt 120.000 tỷ đồng, tăng 11,8% so với cùng kỳ năm trước và tăng 7% so với quý II. Dù vậy, giá trị phát hành lũy kế 9 tháng vẫn thấp hơn 20% so với cùng kỳ năm 2025.
Với tỷ trọng chiếm khoảng 2/3 tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp, sự suy giảm của nhóm ngân hàng cũng là một nguyên nhân quan trọng khiến thị trường tăng trưởng chậm lại.
Trong quý III/2026, lãi suất phát hành trái phiếu tiếp tục xu hướng tăng ở tất cả các nhóm ngành. So với mức đáy năm 2025, lãi suất coupon đã tăng bình quân khoảng 250 điểm cơ bản. Tuy nhiên, tốc độ tăng chậm lại đáng kể trong quý III khi lãi suất tiến gần vùng đỉnh của giai đoạn 2022-2023.
Đối với nhóm ngân hàng, lãi suất phát hành bình quân trong quý III đạt 8,85%/năm, cao hơn mức bình quân 8,7%/năm của năm 2022. Tuy nhiên, mức này vẫn thấp hơn mức cao nhất 9,7%/năm ghi nhận trong giai đoạn trước.
Lãi suất coupon trái phiếu ngân hàng trong quý III phổ biến ở mức 8-9,7%/năm. Một số đợt phát hành có lãi suất từ 10%/năm trở lên, như trái phiếu Sacombank với lãi suất cố định 10%/năm và trái phiếu PVcomBank có lãi suất bằng bình quân lãi suất tiết kiệm cá nhân kỳ hạn 12 tháng cộng biên độ 4,6 điểm phần trăm, tương đương khoảng 10,4%/năm tại thời điểm báo cáo.
Trong khi đó, lãi suất phát hành của nhóm bất động sản và các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực khác cũng tăng mạnh, lên khoảng 12,5-13%/năm. Dù vậy, mức này vẫn thấp hơn vùng đỉnh 14-14,5%/năm của giai đoạn 2022-2023.
Diễn biến trên cho thấy chi phí huy động vốn qua kênh trái phiếu tiếp tục gia tăng, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất tiến gần các mức cao từng ghi nhận trong giai đoạn trước.
Bước sang quý IV/2026, áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp dự kiến gia tăng đáng kể. Theo ước tính của S&I Ratings, tổng giá trị trái phiếu đến hạn thanh toán trong quý IV vào khoảng 93.000 tỷ đồng, mức cao nhất trong năm. Trong đó, nhóm bất động sản chiếm khoảng 46.900 tỷ đồng, tương đương gần một nửa tổng giá trị đáo hạn toàn thị trường.
Áp lực này dự kiến tiếp tục gia tăng trong năm 2027. Tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn trong năm tới có thể đạt khoảng 276.000 tỷ đồng, tăng 22% so với năm 2026. Riêng nhóm bất động sản dự kiến có khoảng 156.000 tỷ đồng trái phiếu đến hạn, chiếm 57% tổng giá trị đáo hạn toàn thị trường.
Trong bối cảnh đó, hoạt động phát hành mới không chỉ phục vụ nhu cầu huy động vốn cho các dự án mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc cơ cấu lại các khoản nợ hiện hữu.
Bên cạnh áp lực đáo hạn, nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế đang bước vào chu kỳ tăng mạnh để phục vụ các dự án bất động sản, khu đô thị, hạ tầng giao thông, năng lượng và công nghiệp. Vì vậy, trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục được kỳ vọng là kênh huy động vốn quan trọng, bổ sung nguồn lực trung và dài hạn cho nền kinh tế.
Tuy nhiên, khả năng hấp thụ vốn của thị trường có thể chịu ảnh hưởng từ diễn biến lãi suất trong nước và quốc tế. Kỳ vọng lạm phát còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, cùng xu hướng lợi suất trái phiếu chính phủ quốc tế duy trì ở mức cao, có thể khiến mặt bằng lãi suất tiếp tục neo cao ít nhất trong nửa đầu năm 2027.
Đối với doanh nghiệp phát hành, điều này đồng nghĩa với chi phí vốn gia tăng, đặc biệt đối với những đơn vị có hệ số đòn bẩy cao hoặc nhu cầu huy động vốn lớn.
S&I Ratings đánh giá triển vọng trung hạn của thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn tích cực nhờ nhu cầu huy động vốn lớn từ khu vực doanh nghiệp và áp lực tái cấp vốn ngày càng gia tăng. Dù vậy, trong bối cảnh lãi suất còn cao, thị trường cần thêm thời gian để tiếp tục tái cấu trúc theo hướng bền vững, thu hút nhiều đối tượng nhà đầu tư hơn và phát huy vai trò là kênh dẫn vốn trung, dài hạn chủ chốt của nền kinh tế.
