Gỡ vướng cho Trung tâm tài chính quốc tế trong dự thảo Luật Phát triển đô thị

Ngày 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Phát triển đô thị. Phiên họp đã tập trung mổ xẻ nhiều nút thắt quan trọng, trong đó tâm điểm chú ý đặt lên bài toán vận hành và hành lang pháp lý cho Trung tâm tài chính quốc tế.

Trình bày báo cáo quan trọng tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết. dự thảo sau quá trình tiếp thu nghiêm túc các ý kiến đóng góp đã được hoàn thiện với nhiều điểm mới nhằm gia tăng tính minh bạch, tính khả thi và đáp ứng yêu cầu thực tiễn quản lý.

Đáng chú ý, để tháo gỡ vướng mắc xung quanh đề án xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, dự thảo đã bổ sung điều kiện bắt buộc phải có ý kiến của Bộ Tài chính cùng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khi cơ quan điều hành thực hiện các thẩm quyền quản lý tại thành phố.

Song song với đó, các thành viên hoạt động trong khuôn khổ Trung tâm tài chính quốc tế cũng được phép cung cấp dịch vụ tài chính và các dịch vụ hỗ trợ khác theo đúng giấy phép thành lập cho các tổ chức trong nước. Quy định này nhằm mục đích tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện các giao dịch, qua đó thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư quốc tế nhưng vẫn nằm dưới những điều kiện được kiểm soát ngặt nghèo nhằm bảo đảm an ninh tiền tệ quốc gia.

Làm rõ thêm vấn đề cốt lõi này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, Nghị quyết số 222/2025 của Quốc hội về Trung tâm tài chính quốc tế hiện vẫn đang có hiệu lực pháp lý với không gian mở rất rộng, cho phép Chính phủ ban hành những nghị định có quy định đặc thù khác với luật thông thường. Do đó, việc đưa nội dung này vào trong dự thảo Luật Phát triển đô thị đòi hỏi cơ quan soạn thảo phải phân định rạch ròi phạm vi điều chỉnh giữa 2 văn bản pháp lý khác nhau.

Cụ thể, Nghị quyết số 222 sẽ tập trung điều chỉnh các cơ chế đặc thù về tổ chức, bộ máy vận hành và chính sách ưu đãi của trung tâm tài chính, trong khi Luật Phát triển đô thị sẽ đóng vai trò kiến tạo không gian, phát triển hệ thống hạ tầng cùng các điều kiện vật chất gắn liền với đô thị.

Việc thiết kế tách bạch và rành mạch này nhằm mục tiêu giữ vững sự ổn định của khung pháp lý hiện hành, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng tạo ra 2 cơ chế điều chỉnh song trùng hay gây xung đột lợi ích trong quá trình thực thi chính sách.

Thận trọng với các đề xuất mới và phạm vi điều chỉnh của luật

Bên cạnh bài toán về Trung tâm tài chính quốc tế, dự thảo luật cũng tạo ra bước đột phá mạnh mẽ trong việc trao quyền tự chủ lớn hơn cho chính quyền các đô thị lớn như TP.HCM, nhưng được siết chặt bởi mô hình kiểm soát đa tầng để tránh nguy cơ buông lỏng quản lý.

Cụ thể, thẩm quyền quyết định tổng số lượng biên chế của HĐND thành phố được ràng buộc chặt chẽ hơn bằng tiêu chí bắt buộc căn cứ vào khối lượng công việc thực tế. Thêm vào đó, thẩm quyền quyết định việc cải tạo hoặc xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn được chuyển giao từ UBND sang HĐND thành phố nhằm bảo vệ tối đa quyền tài sản và quyền về chỗ ở hợp pháp của người dân.

Dự thảo đồng thời trao quyền cho HĐND thành phố quyết định các tiêu chí, danh mục cùng tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp do thành phố làm đại diện chủ sở hữu. Qua đó, quy định này tạo ra bệ phóng pháp lý vững chắc để địa phương chủ động thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại nguồn lực tài chính công và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn nhà nước.

Trình bày báo cáo thẩm tra tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu ghi nhận nỗ lực tiếp thu của cơ quan soạn thảo, đồng thời lưu ý một số điểm quan trọng cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng.

Đối với khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp khu phi thuế quan, cơ quan thẩm tra đề nghị không mở rộng phạm vi áp dụng sang các địa phương ngoài đối tượng quy định của luật để bảo đảm tính logic và sự đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Liên quan đến đề xuất quy định về khu đô thị lấn biển nhằm thu hút các nhà đầu tư chiến lược với quy mô vốn đầu tư lớn, cơ quan thẩm tra nhận định đây thực chất là chính sách mới làm mở rộng phạm vi điều chỉnh của luật. Do đó, nội dung này đòi hỏi phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tiến hành đánh giá tác động đầy đủ, lấy ý kiến rộng rãi và trình cấp có thẩm quyền xem xét quyết định trước khi đưa vào văn bản luật chính thức.

Kết luận phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra để tiếp thu tối đa các ý kiến đóng góp, hoàn thiện dự thảo luật đạt chất lượng cao nhất, mở đường cho các đô thị tiềm năng bứt phá mạnh mẽ nhưng vẫn bảo đảm kỷ luật và kỷ cương pháp luật.