Đưa dịch vụ tài sản mã hóa vào diện báo cáo phòng, chống rửa tiền

Sáng 5/8, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của dự thảo là việc bổ sung “dịch vụ tài sản mã hóa” vào phạm vi điều chỉnh của pháp luật về phòng, chống rửa tiền. Đề xuất này đặt ra các nghĩa vụ kiểm soát, báo cáo và lưu trữ thông tin đối với những tổ chức cung cấp dịch vụ trong lĩnh vực tài sản mã hóa.

Dịch vụ tài sản mã hóa phải nhận diện và đánh giá rủi ro

Theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, dự thảo đề xuất bổ sung dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo theo Luật Phòng, chống rửa tiền; đồng thời quy định các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực này.

Bộ Tài chính được đề xuất giao trách nhiệm triển khai các biện pháp phòng, chống rửa tiền, thực hiện thanh tra khi được Chính phủ giao và kiểm tra, giám sát các đối tượng báo cáo hoạt động trong lĩnh vực tài sản mã hóa.

Các đối tượng báo cáo cũng phải xây dựng và thực hiện đầy đủ chính sách, quy trình nhận diện, đánh giá rủi ro rửa tiền đối với sản phẩm, dịch vụ mới cũng như các sản phẩm, dịch vụ hiện có có ứng dụng công nghệ đổi mới.

Dự thảo đồng thời sửa đổi trách nhiệm gửi báo cáo giao dịch đáng ngờ tới Ngân hàng Nhà nước; yêu cầu lưu trữ đầy đủ hồ sơ khách hàng và thông tin về các giao dịch dưới dạng bản giấy hoặc dữ liệu điện tử.

Như vậy, nếu được Quốc hội thông qua, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa sẽ phải thực hiện những nghĩa vụ tương tự các chủ thể thuộc lĩnh vực tài chính, ngân hàng trong việc nhận diện khách hàng, theo dõi dòng tiền và báo cáo những giao dịch có dấu hiệu bất thường.

Đây được xem là bước bổ sung quan trọng trong quá trình hoàn thiện khuôn khổ quản lý đối với tài sản mã hóa, khi hoạt động trong lĩnh vực này có đặc điểm xuyên biên giới, tốc độ giao dịch nhanh và tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để che giấu nguồn gốc dòng tiền.

Một điểm mới khác là dự thảo bổ sung quy định bảo vệ người báo cáo, người cung cấp thông tin và người tố giác hành vi rửa tiền. Cơ chế này nhằm hạn chế nguy cơ người cung cấp thông tin bị đe dọa, trả đũa hoặc chịu những bất lợi phát sinh từ việc báo cáo hành vi vi phạm.

Thẩm tra nội dung trên, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục đánh giá tính hợp lý của các loại thông tin phải thu thập, xác minh và khả năng tiếp cận các nguồn dữ liệu phục vụ việc nhận biết khách hàng.

Ủy ban cũng đề nghị rà soát quy định về báo cáo giao dịch đáng ngờ và dịch vụ tài sản mã hóa; đồng thời làm rõ cơ chế thu thập, xác minh, cập nhật và lưu trữ thông tin, hồ sơ.

Cùng với đó, phạm vi thẩm quyền thanh tra, kiểm tra hoạt động phòng, chống rửa tiền giữa Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan cần được phân định rõ, tránh chồng chéo hoặc bỏ trống trách nhiệm quản lý.

Luật hóa nguyên tắc hạn chế sử dụng ngoại hối

Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước, Chính phủ đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Ngân hàng Nhà nước trong việc lập, theo dõi và phân tích trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam.

Dự thảo giao Chính phủ quy định đối tượng, phạm vi, loại thông tin, thời hạn và hình thức cung cấp dữ liệu phục vụ việc lập cán cân thanh toán quốc tế và trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc bổ sung vào luật nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, trên cơ sở luật hóa quy định tại Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối.

Theo đề xuất, trên lãnh thổ Việt Nam, các giao dịch, thanh toán, niêm yết, quảng cáo, báo giá, định giá, ghi giá trong hợp đồng, thỏa thuận và các hình thức tương tự không được thực hiện bằng ngoại hối, trừ những trường hợp được phép theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Dự thảo cũng bổ sung quy định cho phép Ngân hàng Nhà nước áp dụng một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn khác với mức quy định chung đối với một số đối tượng thuộc diện thanh tra, giám sát ngân hàng.

Tuy nhiên, các đối tượng được áp dụng cơ chế này phải xây dựng và thực hiện lộ trình tuân thủ các mức bảo đảm an toàn theo quy định, nhằm hạn chế rủi ro và bảo đảm an toàn hệ thống.

Chính phủ đồng thời đề xuất bãi bỏ quy định về trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và kiểm tra công tác quản lý Dự trữ ngoại hối nhà nước.

Thẩm tra dự thảo, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát quy định về việc mở tài khoản của Kho bạc Nhà nước, các trường hợp được phép sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam và cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ điều kiện, tiêu chí, phạm vi, thời hạn áp dụng, thủ tục công khai và chế độ báo cáo trong trường hợp áp dụng một hoặc một số tỷ lệ an toàn khác với quy định chung.

Đồng thời, dự thảo cần xác định rõ thẩm quyền quyết định đối với trường hợp áp dụng cơ chế đặc thù để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, cũng như cơ chế kiểm soát những rủi ro có thể phát sinh.

Đối với đề xuất bãi bỏ trách nhiệm kiểm tra của Bộ Tài chính trong hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý Dự trữ ngoại hối nhà nước, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ cơ chế kiểm soát độc lập thay thế, bảo đảm hoạt động này tiếp tục được giám sát chặt chẽ.