Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên bế mạc Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV: Bứt phá bằng tư duy kiến tạo và quản trị quốc gia hiện đại
Nghiên cứu - Trao đổi - Ngày đăng : 10:43, 25/07/2026
Thay đổi căn bản trong tư duy quản trị quốc gia
Đột phá lớn nhất xuyên suốt chương trình, nội dung của Hội nghị Trung ương lần này chính là sự thay đổi căn bản trong tư duy chỉ đạo điều hành, quản trị quốc gia có thể so sánh với những quyết sách Đổi mới năm 1986 của Đảng ta. Nhìn thẳng vào sự thật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ “điểm nghẽn lớn nhất vẫn là khâu thực thi” và những nguyên nhân chủ yếu cần phải “xử lý từ nguyên nhân gốc, đồng bộ”.
Để khắc phục triệt để tình trạng này, Trung ương đã thống nhất: thước đo quan trọng của mọi quyết sách chính là kết quả thực tế, là chất lượng cuộc sống, cơ hội việc làm, hạnh phúc và niềm tin của Nhân dân. Mọi quyết sách được tổ chức đồng bộ, có thể kiểm soát, đo lường và quy trách nhiệm.
Tinh thần mới, mang tính cách mạng triệt để này đã được Trung ương thể hiện khi thảo luận, quyết nghị các nội dung trọng tâm. Đó là Đề án sửa đổi, hoàn thiện chính sách, pháp luật về Đất đai, nguồn lực nội sinh to lớn cho phát triển với những thay đổi căn bản. Trong xu thế "quản trị không gian phát triển", đất đai được đặt trong mối tương quan tích hợp với không gian ngầm, không gian trên cao, hành lang kinh tế và vùng kinh tế biển.
Việc đẩy mạnh mô hình phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng (TOD) sẽ tạo nên các cực sinh lợi mới cho hạ tầng. Trung ương đã xác định Nhà nước điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất, tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu ở địa phương, nhất là trong đền bù, giải phóng mặt bằng, tái định cư người dân theo nguyên tắc chuyển từ "bồi thường tài sản" sang "tái thiết sinh kế bền vững".
Điểm đột phá là Trung ương yêu cầu xóa bỏ hoàn toàn tư duy "địa giới hành chính hạn chế tầm nhìn phát triển". Các đô thị mới phải đóng vai trò là hạt nhân kết nối vùng, liên kết hành lang kinh tế. Đối với các vùng đất giàu truyền thống văn hóa - lịch sử, quy hoạch đô thị trực thuộc Trung ương bắt buộc phải song hành với nhiệm vụ bảo tồn di sản, cảnh quan sinh thái, giữ gìn bản sắc dân tộc.
Việc Trung ương thống nhất với Đề án thành lập các Thành phố trực thuộc Trung ương mới, tiêu biểu như Quảng Ninh, Bắc Ninh và định hướng cho Ninh Bình để tạo thành các "cực tăng trưởng mới" trong xu thế xóa bỏ tư duy địa giới hành chính khép kín. Đây được coi là bước chuyển về mô hình quản trị đô thị hiện đại theo quy luật, phù hợp với Chiến lược phát triển đô thị quốc gia hướng tới mục tiêu đến năm 2030 đạt tỷ lệ đô thị hóa khoảng 50% và đến năm 2050 trở thành quốc gia đô thị hóa thông minh, bền vững, chuyển từ phát triển theo địa giới hành chính sang mô hình mạng lưới đa cực, thích ứng biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh. Theo đó, Quảng Ninh sẽ trở thành trung tâm kinh tế biển, logistics và du lịch quốc tế, còn Bắc Ninh là "thủ phủ" công nghiệp công nghệ cao, đô thị thông minh, xanh, tích hợp Khu thương mại tự do quy mô lớn gắn với hạ tầng giao thông chiến lược, Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình.
Tất cả đều đáp ứng định hướng xây dựng dự thảo Luật Phát triển đô thị (tên gọi cũ là dự thảo Luật Đô thị đặc biệt) chuẩn bị trình ra Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất sắp tới.
Sẵn sàng cho chặng đường bứt phá
Tiếp tục thực hiện nhiệm vụ cải cách hành chính, Trung ương yêu cầu đẩy mạnh tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị tinh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương song hành với cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Với vị thế và giá trị, lợi thế vượt trội về quy mô biển, đảo, Trung ương đã thống nhất ban hành Nghị quyết mới về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh khi xác định “biển là không gian sinh tồn, phát triển và bảo vệ Tổ quốc”. Việc ban hành Kết luận về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới gắn với chuyển đổi xanh, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, bảo đảm an toàn phát triển và trách nhiệm với các thế hệ mai sau thể hiện việc chúng ta thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường. Các đề án về Chiến lược An ninh quốc gia và xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh cũng đã được thảo luận, kết luận. Đây là những vấn đề mang tính chiến lược, lợi ích cốt lõi của quốc gia, dân tộc phải thường xuyên được xem xét, thảo luận, cập nhật, bổ sung, nhất là trong bối cảnh tình hình địa chính trị, địa kinh tế thế giới đang được tái định dạng với nhiều thách thức đan xen với cơ hội, có tác động lâu dài tới sự phát triển và thịnh vượng của quốc gia.
Về đổi mới mô hình phát triển, Trung ương coi đây là vấn đề rất lớn, rất mới, chưa có tiền lệ, có ý nghĩa định hình mô hình phát triển quốc gia đến năm 2045 và xa hơn, nhấn mạnh tới yêu cầu chuyển sang mô hình dựa trên tăng năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao để từ đó xác định các giải pháp toàn diện tương ứng với thực tế của tình hình, khắc phục được những khó khăn phát sinh từ những thách thức trong chuyển đổi mô hình, nhất là về chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao và cơ sở hạ tầng giao thông, năng lượng, thủy lợi, y tế, giáo dục… Chính vì lẽ đó, Trung ương đã thảo luận, cho ý kiến về cơ chế tài chính và đầu tư vượt trội để quyết liệt triển khai các dự án hạ tầng quốc gia mang tính xoay chuyển cục diện là tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các cảng biển trung chuyển quốc tế và hạ tầng năng lượng tái tạo.
Tại Hội nghị Trung ương 3, vấn đề bảo vệ chủ quyền văn hóa Việt Nam trên không gian mạng được đặt ra như một nhiệm vụ chiến lược ngang tầm với các đề án kinh tế - xã hội. Trước sự xâm nhập của các nền tảng xuyên biên giới, việc định hình các quy chuẩn văn hóa số, phát triển công nghiệp văn hóa nội địa và xây dựng "màng lọc" bảo vệ bản sắc dân tộc trên môi trường mạng là yêu cầu cấp thiết để giữ vững trận địa tư tưởng, văn hóa của Đảng trong kỷ nguyên số.
Tất cả các quyết sách của Trung ương tại Hội nghị lần này đã thể hiện quyết tâm tháo gỡ, giải quyết những vấn đề khó khăn, thách thức nhất của nền kinh tế, kể cả trước mắt cũng như lâu dài, gắn với định hình hệ thống các giải pháp chính sách toàn diện tương ứng và thống nhất mang tính mục tiêu và khả thi cao nhất để duy trì tốc độ phát triển cao nhất với yêu cầu “chuyển ngay sự thống nhất về chủ trương thành thống nhất trong hành động”. Các quyết sách của Trung ương là cơ sở để Quốc hội khóa XVI sớm thể chế hóa thành pháp luật của Nhà nước để thực hiện đồng bộ với khung khổ pháp lý hiện hành, mang lại “kết quả cụ thể”, lợi ích lâu dài cho đất nước, người dân.