Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên khai mạc Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV: Bốn bước chuyển chiến lược - mệnh lệnh từ thực tiễn

Từ "điều kiện cần" đến "điều kiện đủ"

Thực tiễn công cuộc đổi mới và sắp xếp tổ chức bộ máy thời gian qua đã chứng minh, tinh gọn bộ máy, giảm bớt các đầu mối trung gian là bước đi đúng đắn và cấp thiết. Tuy nhiên, như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ, tinh gọn mới là "điều kiện cần". "Điều kiện đủ" và cũng là mục tiêu tối thượng phải là: Đảng lãnh đạo hiệu quả hơn, Nhà nước quản trị tốt hơn, bộ máy vận hành nhanh hơn và người dân, doanh nghiệp được phục vụ tốt hơn.

Bước chuyển chiến lược đầu tiên đặt ra yêu cầu biến thành quả của việc "sắp xếp tổ chức" thành "chất lượng vận hành". Một bộ máy dù tinh giản đến đâu nhưng nếu quy trình xử lý công việc vẫn mập mờ, thẩm quyền đi kèm trách nhiệm không rõ ràng, hay tình trạng sợ sai, đùn đẩy vẫn diễn ra, thì chưa thể coi là hoàn thành mục tiêu. Thước đo cao nhất của hiệu lực lãnh đạo không nằm ở số lượng phòng, ban cắt giảm, mà nằm ở tiến độ giải quyết công việc một cách thực chất nhất, ở niềm tin và mức sống thực sự của Nhân dân.

Đồng thời, kỷ luật kỷ cương của Đảng phải được giữ vững song song với việc bảo vệ những cán bộ liêm chính, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung. Kiểm soát quyền lực phải đi đôi với khơi thông nguồn lực con người - yếu tố quyết định sự sống còn của mọi quyết sách.

Quản trị không gian và tư duy mô hình phát triển mới

Một trong những tư duy mới nổi bật là bước chuyển từ "quản lý phân tán" sang "quản trị thống nhất không gian phát triển". Ranh giới hành chính có thể phân định địa giới, nhưng không được phép hạn chế tầm nhìn và tư duy phát triển. Đất đai, tài nguyên, dữ liệu và kinh tế biển phải được nhìn nhận trong một tổng thể gắn kết.

Tư duy sửa đổi Luật Đất đai và các quy định liên quan lần này thể hiện rõ những chuyển dịch căn bản như: chuyển từ "quản lý thửa đất" sang "quản trị không gian phát triển"; định giá đất theo nguyên tắc thị trường; chuyển từ "bồi thường tài sản" sang "tái thiết sinh kế bền vững" cho người dân nhường đất cho dự án phát triển phải được bảo đảm chỗ ở mới, điều kiện sống và cơ hội sinh kế bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ; áp dụng các công cụ tài chính, thuế đối với hành vi đầu cơ, bỏ hoang đất đai hoặc chậm tiến độ dự án; giải quyết dứt điểm các dự án "treo" và tài sản công dôi dư sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy. Đất đai hiện được xem là "điểm nghẽn của mọi điểm nghẽn", nhưng nếu có cơ chế tháo gỡ đúng hướng sẽ trở thành nguồn lực nội sinh to lớn nhất.

Một nội dung chiến lược khác là hình thành các cực tăng trưởng mới thông qua việc nâng cấp những địa phương có tiềm lực kinh tế và mức độ đô thị hóa cao. Đây không phải là sự thay đổi về tên gọi hay mở rộng địa giới hành chính, mà là bước chuyển sang mô hình quản trị đô thị hiện đại, đủ năng lực dẫn dắt phát triển vùng và quốc gia. Trong bối cảnh địa kinh tế và toàn cầu hóa ngày càng định hình lại lợi thế cạnh tranh, cạnh tranh giữa các quốc gia thực chất ngày càng trở thành cạnh tranh giữa các đô thị và vùng đô thị trong thu hút vốn, công nghệ và nhân tài. Vì vậy, việc xây dựng các cực tăng trưởng có hệ sinh thái vượt trội, tương tự như định hướng phát triển Vùng Thủ đô hay bốn vùng kinh tế trọng điểm, sẽ tạo không gian tập trung nguồn lực, đổi mới sáng tạo và nhân lực chất lượng cao, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Cùng với đó là yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Khi dư địa từ lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên dần thu hẹp, tăng trưởng không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào vốn và tài nguyên, mà phải được dẫn dắt bởi năng suất, tri thức, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, kinh tế xanh hay kinh tế số không còn là những xu hướng của tương lai, mà cần trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động ngày càng phức tạp của môi trường quốc tế.

Mọi quyết sách phải tạo ra kết quả phát triển

Điều đáng chú ý nhất trong phát biểu định hướng lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là yêu cầu chuyển từ tư duy ban hành chính sách sang tư duy bảo đảm kết quả thực thi. Theo đó, mỗi quyết sách được Trung ương ban hành phải trả lời rõ ba câu hỏi cốt lõi: Tháo gỡ được "điểm nghẽn" cụ thể nào? Tạo ra năng lực phát triển mới nào cho ngành, lĩnh vực, địa phương và đất nước? Cần những điều kiện, nguồn lực nào để tổ chức thực hiện hiệu quả? Ba câu hỏi ấy là "liều thuốc" khắc phục triệt để bệnh "nghị quyết thì hay, thực hiện thì dở", cơ chế chính sách ban hành ra ở trên thì tốt nhưng xuống tới cơ sở thì “rơi rụng” đi nhiều.

Đất nước đang bước vào giai đoạn quyết định để thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược mà Đại hội XIV của Đảng đã đề ra. Bốn bước chuyển chiến lược này chính là mệnh lệnh từ thực tiễn. Khi mỗi cán bộ, công chức, viên chức và đảng viên nhận thức đầy đủ yêu cầu đổi mới, hành động với tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân và chịu trách nhiệm đến cùng về kết quả công việc, chắc chắn các mục tiêu mà Đảng và Nhà nước ta đã đặt ra cho các mốc lịch sử 2030, 2045 chắc chắn sẽ trở thành hiện thực.

TS. Trần Văn, ĐBQH Khóa XII, XIII