Open Banking: Từ xu hướng công nghệ đến chiến lược phát triển của ngân hàng

Từ mô hình ngân hàng khép kín đến hệ sinh thái mở

Sacombank vừa thông báo chính thức triển khai nền tảng Sacombank Open API, đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển ngân hàng mở. Nền tảng này được xây dựng trên hạ tầng công nghệ hiện đại, cho phép kết nối an toàn giữa hệ thống ngân hàng và các bên thứ ba thông qua API chuẩn hóa.

Nhờ đó, khách hàng cá nhân có thể mở tài khoản thanh toán, mở thẻ và đăng ký dịch vụ ủy thác thanh toán ngay trên các nền tảng số như website hoặc ứng dụng của đối tác đã tích hợp Sacombank Open API, thay vì phải sử dụng ứng dụng riêng của ngân hàng. Điều này giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao trải nghiệm người dùng.

Không chỉ dừng lại ở khách hàng cá nhân, nền tảng ngân hàng mở còn mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp. Thông qua các giải pháp kết nối hệ thống quản trị doanh nghiệp (ERP Integration), doanh nghiệp có thể tích hợp trực tiếp dịch vụ ngân hàng vào hệ thống vận hành của mình. Các hoạt động như thanh toán trực tuyến, thu hộ, đối soát tự động bằng tài khoản định danh (Virtual Account) được thực hiện hoàn toàn tự động, giúp tối ưu hóa quản lý dòng tiền và giảm chi phí vận hành.

Ngân hàng mở đang tăng tốc tại Việt Nam

Sacombank không phải là ngân hàng duy nhất đi theo xu hướng này. Trước đó, nhiều tổ chức tín dụng lớn cũng đã chủ động triển khai nền tảng Open API nhằm mở rộng hệ sinh thái số. Chẳng hạn, VietinBank đã ra mắt nền tảng VietinBank iConnect, cho phép các đối tác số tham khảo, thử nghiệm và phát triển các ứng dụng tích hợp với dịch vụ ngân hàng. Hiện mỗi tháng có hơn 55 triệu giao dịch tài chính được thực hiện qua nền tảng này.

Trong khi đó, BIDV cũng đã triển khai BIDV Open API với 15 gói API khác nhau. Chỉ sau hơn 3 tháng ra mắt, hệ thống này đã thu hút gần 60 đối tác trải nghiệm, với hơn 17.000 lượt thử nghiệm trên môi trường sandbox và đăng ký tích hợp dịch vụ.

Thực tế, trên thế giới, Open Banking đã trở thành xu hướng tất yếu khi các ngân hàng chuyển từ mô hình cung cấp dịch vụ khép kín sang mô hình kết nối mở. Thay vì chỉ cung cấp dịch vụ trên ứng dụng riêng của ngân hàng hoặc tại quầy giao dịch, các tổ chức tài chính cho phép chia sẻ dữ liệu có kiểm soát với các bên thứ ba thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API). Nhờ đó, khách hàng có thể tiếp cận và sử dụng dịch vụ ngân hàng ngay trên nhiều nền tảng số khác.

Ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN cho rằng, ngân hàng mở là xu hướng toàn cầu và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của ngành Ngân hàng. Việc mở rộng kết nối với các ngành, lĩnh vực khác sẽ giúp hình thành các hệ sinh thái số rộng lớn, từ đó cung cấp các sản phẩm tài chính đa dạng, cá nhân hóa cao và chi phí thấp hơn cho người dùng.

Còn theo ông Nguyễn Vĩnh Tuyên, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á, Open Banking đã mở ra cánh cửa hợp tác giữa ngân hàng và các công ty công nghệ tài chính, cũng như các đơn vị cung cấp dịch vụ bên thứ ba. Thông qua sự kết nối này, các bên có thể cùng phát triển những sản phẩm tài chính mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng và thúc đẩy sự phát triển của toàn ngành.

Một lợi ích quan trọng khác của Open Banking là khả năng tự động hóa nhiều quy trình hoạt động của ngân hàng. Việc tích hợp API giúp các ngân hàng tự động xử lý giao dịch, quản lý dữ liệu khách hàng và vận hành hệ thống hiệu quả hơn, từ đó tiết kiệm nguồn lực, giảm sai sót và hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành.

Không chỉ vậy, việc chia sẻ và khai thác dữ liệu còn giúp ngân hàng hiểu rõ hơn hành vi tiêu dùng của khách hàng. Thông qua phân tích dữ liệu, các tổ chức tài chính có thể dự đoán xu hướng sử dụng dịch vụ và xây dựng các chiến lược kinh doanh phù hợp hơn.

Theo ông Nguyễn Chiến Thắng, Giám đốc Ban Công nghệ của BIDV, cách đây khoảng 2–3 năm, khái niệm ngân hàng mở vẫn còn khá mới tại Việt Nam. Tuy nhiên đến nay, mô hình này gần như đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các ngân hàng nếu muốn phát triển trong môi trường số.

Ông Thắng cho rằng nhiều người thường ví dữ liệu ngân hàng như “kho vàng”, nhưng cách ví này chưa thực sự chính xác. Theo ông, dữ liệu giống như không khí và ánh sáng, chỉ khi được chia sẻ và khai thác thì mới tạo ra giá trị thực sự. Và để làm được điều đó, cần có các kênh kết nối như Open API và Open Banking.

Hành lang pháp lý mở đường cho ngân hàng mở

Dù Open Banking mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc triển khai mô hình này đòi hỏi phải có khuôn khổ pháp lý rõ ràng nhằm đảm bảo an toàn dữ liệu và quyền lợi của khách hàng. Đây cũng là yếu tố quan trọng để tạo niềm tin cho cả ngân hàng, đối tác công nghệ và người sử dụng dịch vụ.

Những năm gần đây, cơ quan quản lý đã tích cực hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực ngân hàng số và ngân hàng mở. Theo ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN đã tham mưu và ban hành nhiều văn bản quan trọng nhằm tạo nền tảng cho việc cung ứng dịch vụ ngân hàng trên môi trường số.

Trong đó, đáng chú ý là Thông tư số 64/2024/TT-NHNN về triển khai giao diện lập trình ứng dụng mở trong ngành ngân hàng, có hiệu lực từ ngày 1/3/2025. Thông tư này tạo khuôn khổ pháp lý cho việc thiết lập các kết nối, liên thông giữa ngành ngân hàng và các ngành, lĩnh vực khác một cách thuận tiện và an toàn, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Bên cạnh đó, nhiều quy định pháp lý liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân và giao dịch điện tử cũng đang đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của Open Banking. Có thể kể đến Nghị định 13/2023 về bảo vệ dữ liệu cá nhân và Luật Giao dịch điện tử năm 2023, tạo nền tảng pháp lý cho việc chia sẻ dữ liệu và giao dịch trên môi trường số.

Song song với hành lang pháp lý, sự phát triển của hạ tầng công nghệ cũng là yếu tố quan trọng giúp Open Banking phát triển. Các công nghệ như điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và mạng 5G đang tạo điều kiện để các dịch vụ tài chính số được triển khai ở quy mô lớn, với độ an toàn và tốc độ xử lý cao hơn.

Ngoài ra, việc triển khai cơ chế sandbox cho Fintech theo Nghị định 94/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, cũng được kỳ vọng tạo động lực mới cho đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát này cho phép thử nghiệm các giải pháp như chấm điểm tín dụng, chia sẻ dữ liệu Open API và cho vay ngang hàng (P2P Lending), qua đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi số của ngành ngân hàng.

Theo các chuyên gia, với sự kết hợp giữa công nghệ, hệ sinh thái đối tác và hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện, ngân hàng mở đang dần trở thành nền tảng phát triển mới của ngành Ngân hàng. Trong tương lai không xa, ranh giới giữa ngân hàng và các dịch vụ số khác sẽ ngày càng mờ nhạt, khi khách hàng có thể thực hiện hầu hết các giao dịch tài chính ngay trên các nền tảng quen thuộc. Trong bối cảnh đó, Open Banking không chỉ là một xu hướng công nghệ, mà còn là bước chuyển mang tính chiến lược, định hình lại cách thức cung cấp dịch vụ tài chính. Với tiềm năng mở rộng tài chính toàn diện, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả vận hành, ngân hàng mở đang được kỳ vọng sẽ trở thành “chìa khóa” mở ra tương lai của ngành Ngân hàng trong kỷ nguyên số.

Quỳnh Trang